Znamiona oszustwa podatkowego

Artykuł
56 Kodeksu karnego skarbowego (Ustawa z dnia 10 września 1999 roku
Kodeks karny skarbowy, Dz.U.2022, poz. 859) penalizuje tzw. oszustwo
podatkowe. Brzmienie ww. przepisu jest następujące:

§
1.
Podatnik, który składając organowi podatkowemu, innemu
uprawnionemu organowi lub płatnikowi deklarację lub oświadczenie,
podaje nieprawdę lub zataja prawdę albo nie dopełnia obowiązku
zawiadomienia o zmianie objętych nimi danych, przez co naraża
podatek na uszczuplenie,

podlega
karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia
wolności, albo obu tym karom łącznie.

§
2.
Jeżeli kwota podatku narażonego na uszczuplenie jest małej
wartości, sprawca czynu zabronionego określonego w § 1

podlega
karze grzywny do 720 stawek dziennych.

§
3.
Jeżeli kwota podatku narażonego na uszczuplenie nie przekracza
ustawowego progu, sprawca czynu zabronionego określonego w § 1

podlega
karze grzywny za wykroczenie skarbowe.

§
4.
Karze określonej w § 3 podlega także ten podatnik, który mimo
ujawnienia przedmiotu lub podstawy opodatkowania nie składa w
terminie organowi podatkowemu lub płatnikowi deklaracji lub
oświadczenia lub wbrew obowiązkowi nie składa ich za pomocą
środków komunikacji elektronicznej lub składa je niezgodnie z
wzorem dokumentu elektronicznego.

Analizując
brzmienie tego przepisu, należy wskazać po pierwsze, że
przestępstwo to ma charakter
indywidualny
(tzn. może zostać popełnione jedynie przez osobę, która ma
status podatnika). Zachowanie sprawcy tego przestępca polega na
podaniu
nieprawdy lub zatajeniu prawdy w deklaracji lub oświadczeniu
bądź na niedopełnieniu
obowiązku zawiadomienia o zmianie objętych nimi danych, co
doprowadzić ma do narażenia podatku na uszczuplenie. Jak
bardzo słusznie wskazuje Sąd Apelacyjny w Katowicach w swym wyroku
z dnia 5 kwietnia 2018 roku (sygn. akt II AKa 273/17): Warunkiem
skazania jest wykazanie, że zachowanie sprawcy wyczerpywało
wszystkie znamiona czynu określone w danym przepisie prawa
materialnego. (LEX nr 2490242)

Podkreślić
należy, iż aby móc przypisać konkretnej osobie odpowiedzialność
za omawiany czyn, należy wykazać, iż sprawca działał umyślnie,
tzn. zdawał sobie sprawę z tego, że w deklaracji lub oświadczaniu
podaje nieprawdę lub zataja prawdę. Jak
wskazał Sąd Apelacyjny w ww. orzeczeniu: Konieczne zatem jest
wykazanie, że umyślne
wprowadzenie w błąd organu podatkowego
co do rzeczywistego stanu rzeczy, istotnego z punktu widzenia
prawidłowego ustalenia wysokości należnego Skarbowi Państwa
podatku nastąpiło poprzez złożenie deklaracji lub oświadczenia.
Sprawca
tego przestępstwa musi więc objąć swoją świadomością, że
poprzez swoje zachowanie podaje w oświadczeniu lub deklaracji
nieprawdę lub zataja prawdę.
Podanie nieprawdy polegać będzie na tym, że sprawca świadomie
przedstawia organowi podatkowemu dane, które w jego mniemaniu są
niezgodne ze stanem faktycznym (tak: A. Bartosiewicz, Przestępstwa
i wykroczenia skarbowe w podatku VAT,
ABC, LEX). Z kolei zatajenie prawdy polegać musi na celowym
zachowaniu w tajemnicy zgodnych ze stanem faktycznym danych (tak: A.
Bartosiewicz, op.
cit.).
Przykładowym zachowaniem sprawcy oszustwa podatkowego będzie
złożenie przez osobę fizyczną prowadzącą działalność
gospodarczą deklaracji VAT, w której celowo zatai ona obrót ze
sprzedaży na rzecz osób fizycznych, podając zaniżoną podstawę
opodatkowania w deklaracji VAT (tak: A. Bartosiewicz, op.
cit.).
Należy w tym miejscu podkreślić, że oszustwo podatkowe jest
przestępstwem skutkowym.
Skutkiem działania sprawcy będzie więc narażenie
podatku na uszczuplenie. W
tym kontekście trzeba wskazać, iż zatajenie lub podanie danych
nieprawdziwych nie będzie odnosić się do wszelkiego rodzaju
danych, lecz tylko tych, które mogą wpłynąć na powstanie lub
wielkość zobowiązania podatkowego - nie będzie to zatem
dotyczyło takich danych, jak np. adres zamieszkania, NIP czy data
urodzenia (por. A. Bartosiewicz, op. cit.). To, czy czyn sprawcy
zostanie zakwalifikowany jako: przestępstwo typu podstawowego (§1),
przestępstwo typu uprzywilejowanego (§ 2), czy może jako
wykroczenie (§3) jest uzależnione od wysokości kwoty podatku
narażonego na uszczuplenie.

W
sytuacji postawienia zarzutów z ww. przepisu warto niezwłocznie
skorzystać z pomocy profesjonalisty - adwokata specjalizującego
się w sprawach karnych celem zweryfikowania, czy czyn ten spełnia
wszystkie ustawowe znamiona oszustwa podatkowego, gdyż tylko
wypełnienie wszystkich znamion oszustwa podatkowego umożliwia
skazanie za ten czyn, a jeśli tak, to znalezienia okoliczności
łagodzących mających wpływ na niższy wymiar kary.