Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności w świetle przepisów karnoskarbowych
Instytucja dobrowolnego poddania się odpowiedzialności została uregulowana także na gruncie przepisów ustawy Kodeks karny skarbowy (Dz.U.2022.859). Warto zatem znać zasady, na jakich można skorzystać z dobrodziejstwa tej instytucji, oraz skutki, jakie niesie ze sobą dobrowolne poddanie się odpowiedzialności. Dobrze jest również mieć świadomość, iż nawet w sytuacji, gdy sprawca zechce dobrowolnie poddać się odpowiedzialności, powinien wówczas - zanim wystąpi z odpowiednim wnioskiem o zezwolenie na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności - skorzystać z porady adwokata w celu skonsultowania z nim najkorzystniejszych w świetle okoliczności danej sprawy warunków dobrowolnego poddania się odpowiedzialności.
Warto przybliżyć tę instytucję, gdyż skorzystanie z niej umożliwia w miarę szybkie oraz mniej dolegliwe zakończenie karnej sprawy skarbowej. Pozwala też na sfinalizowanie postępowania karnoskarbowego bez konieczności prowadzenia niejednokrotnie długotrwałego postępowania przed sądem.
Otóż, zgodnie z art. 17 § 1 Kodeksu karnego skarbowego, sąd może udzielić zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, jeżeli wina sprawcy i okoliczności popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego nie budzą wątpliwości, a jednocześnie zostaną spełnione następujące warunki :
- uiszczono w całości wymagalną należność publicznoprawną, jeżeli w związku z przestępstwem skarbowym lub wykroczeniem skarbowym nastąpiło uszczuplenie tej należności;
- sprawca uiścił kwotę odpowiadającą co najmniej najniższej karze grzywny grożącej za dany czyn zabroniony;
- sprawca wyraził zgodę na przepadek przedmiotów co najmniej w takim zakresie, w jakim ten przepadek jest obowiązkowy, a w razie niemożności złożenia tych przedmiotów - uiścił ich równowartość pieniężną;
- uiszczono co najmniej zryczałtowaną równowartość kosztów postępowania.
Ustawodawca wskazał ponadto negatywne przesłanki dobrowolnego poddania się odpowiedzialności w postępowaniu karnoskarbowym. Zgodnie z art. 17 § 2 Kodeksu karnego skarbowego: niedopuszczalne jest udzielenie zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, jeżeli:
- przestępstwo skarbowe zagrożone jest karą ograniczenia wolności albo karą pozbawienia wolności;
- przestępstwo skarbowe zagrożone tylko karą grzywny popełniono w warunkach określonych w art. 37 § 1 lub art. 38 § 2 (tj. w warunkach nadzwyczajnego obostrzenia kary);
- zgłoszono interwencję co do przedmiotu podlegającego przepadkowi, chyba że zostanie ona cofnięta przez interwenienta do czasu wniesienia aktu oskarżenia do sądu.
Jeśli chodzi o skutki zastosowania instytucji dobrowolnego poddania się odpowiedzialności, to precyzuje je art. 18 Kodeksu karnego skarbowego. W tym zakresie, po pierwsze: sąd, udzielając zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, orzeka:
1) tytułem kary grzywny kwotę uiszczoną przez sprawcę;
2) przepadek przedmiotów tylko w takich granicach, w jakich sprawca wyraził na to zgodę, a w razie niemożności ich złożenia - uiścił ich równowartość pieniężną.
Po drugie, co bardzo istotne, prawomocny wyrok o zezwoleniu na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności nie podlega wpisowi do Krajowego Rejestru Karnego, co jest bardzo dla sprawcy korzystne, gdyż wpis do KRK niejednokrotnie może stać się przeszkodą w życiu zawodowym - zwłaszcza dla osób prowadzących własną działalność gospodarczą.
Wreszcie, uiszczenie określonej kwoty tytułem kary grzywny za przestępstwo skarbowe w drodze dobrowolnego poddania się odpowiedzialności nie stanowi przesłanki recydywy skarbowej określonej w art. 37 (nadzwyczajne obostrzenie kary).
W kwestiach praktycznych związanych z dobrowolnym poddaniem się odpowiedzialności należy wskazać, iż (na podstawie: T. Krywan, Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności krok po kroku, ABC, LEX):
- organ prowadzący postępowanie przygotowawcze przed pierwszym przesłuchaniem ma obowiązek pouczyć sprawcę o prawie do złożenia wniosku o zezwolenie na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności;
- osoba chcąca skorzystać z instytucji dobrowolnego poddania się odpowiedzialności musi złożyć stosowny wniosek do finansowego organu, który prowadzi postępowanie przygotowawcze (np. urząd skarbowy, urząd celny);
- wniosek, o którym mowa wyżej, może być również złożony ustnie do protokołu;
- wniosek można złożyć tylko zanim organ prowadzący postępowanie przygotowawcze wniesie akt oskarżenia do sądu, gdyż wniosek ten jest wnoszony do sądu przez finansowy organ postępowania przygotowawczego zamiast aktu oskarżenia;
- jeżeli wniosek nie odpowiada wymogom formalnym, wówczas finansowy organ prowadzący postępowanie przygotowawcze może zwrócić wniosek do uzupełnienia braków;
- organ finansowy nie ma jednak obowiązku przekazania do sądu wniosku o dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, a odmowa ma miejsce w formie postanowienia, na które przysługuje skazanemu zażalenie.
Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności to rozwiązanie, które wymaga prawidłowej oceny ryzyk oraz negocjowania warunków z organem prowadzącym postępowanie.
Kancelaria Gatner & Gatner zapewnia wsparcie w sprawach karnoskarbowych przedsiębiorcom i osobom fizycznym z Bielska-Białej oraz regionu Śląska i Małopolski, dbając o możliwie najkorzystniejsze zakończenie postępowania.
Pozostałe artykuły tego autora
