Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności w świetle przepisów karnoskarbowych

Instytucja
dobrowolnego poddania się odpowiedzialności została uregulowana
także na gruncie przepisów ustawy Kodeks karny skarbowy
(Dz.U.2022.859). Warto zatem znać zasady, na jakich można
skorzystać z dobrodziejstwa tej instytucji, skutki, jakie niesie ze
sobą dobrowolne poddanie się odpowiedzialności. Dobrze
jest również mieć świadomość, iż nawet w sytuacji, gdy sprawca
zechce dobrowolnie poddać się odpowiedzialności, powinien wówczas
- zanim wystąpi z odpowiednim wnioskiem o zezwolenie na dobrowolne
poddanie się odpowiedzialności - skorzystać z porady adwokata w
celu skonsultowania z nim najkorzystniejszych w świetle okoliczności
danej sprawy warunków dobrowolnego poddania się odpowiedzialności.
Warto przybliżyć tę instytucję, gdyż skorzystanie z niej
umożliwia w miarę szybkie oraz mniej dolegliwe zakończenie karnej
sprawy skarbowej. Pozwala też na sfinalizowanie postępowania
karnoskarbowego bez konieczności prowadzenia niejednokrotnie
długotrwałego postępowania przed sądem.

Otóż,
zgodnie z art.
17 § 1 Kodeksu karnego skarbowego,
Sąd może udzielić zezwolenia na dobrowolne poddanie się
odpowiedzialności, jeżeli
wina sprawcy i okoliczności popełnienia przestępstwa skarbowego
lub wykroczenia skarbowego nie budzą wątpliwości, a jednocześnie
zostaną spełnione następujące warunki:

• uiszczono w
  całości wymagalną należność publicznoprawną, jeżeli w
  związku z przestępstwem skarbowym lub wykroczeniem skarbowym
  nastąpiło uszczuplenie tej należności;

• sprawca
  uiścił kwotę odpowiadającą co najmniej najniższej karze
  grzywny grożącej za dany czyn zabroniony;

• sprawca
  wyraził zgodę na przepadek przedmiotów co najmniej w takim
  zakresie, w jakim ten przepadek jest obowiązkowy, a w razie
  niemożności złożenia tych przedmiotów - uiścił ich
  równowartość pieniężną;

• uiszczono
  co najmniej zryczałtowaną równowartość kosztów postępowania.

Ustawodawca
wskazał ponadto negatywne
przesłanki
dobrowolnego poddania się odpowiedzialności w postępowaniu
karnoskarbowym. Zgodnie z art. 17 § 2 Kodeksu karnego skarbowego:
Niedopuszczalne
jest udzielenie zezwolenia na dobrowolne poddanie się
odpowiedzialności, jeżeli:

• przestępstwo
  skarbowe zagrożone jest karą ograniczenia wolności albo karą
  pozbawienia wolności;

• przestępstwo
  skarbowe zagrożone tylko karą grzywny popełniono w warunkach
  określonych w art. 37 § 1 lub art. 38 § 2 (tj. w warunkach
  nadzwyczajnego obostrzenia kary);

• zgłoszono
  interwencję co do przedmiotu podlegającego przepadkowi, chyba że
  zostanie ona cofnięta przez interwenienta do czasu wniesienia aktu
  oskarżenia do sądu.

Jeśli chodzi o
skutki
zastosowania instytucji dobrowolnego
poddania się odpowiedzialności, to precyzuje je art. 18 Kodeksu
karnego skarbowego. W tym zakresie, po pierwsze: Sąd, udzielając
zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, orzeka:

1) tytułem kary
grzywny kwotę uiszczoną przez sprawcę;

2) przepadek
przedmiotów tylko w takich granicach, w jakich sprawca wyraził na
to zgodę, a w razie niemożności ich złożenia - uiścił ich
równowartość pieniężną.

Po drugie, co
bardzo istotne, prawomocny
wyrok o zezwoleniu na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności nie
podlega wpisowi do Krajowego Rejestru Karnego, co
jest
bardzo
dla sprawcy korzystne, gdyż wpis do KRK niejednokrotnie może stać
się przeszkodą w życiu zawodowym - zwłaszcza dla osób
prowadzących własną działalność gospodarczą.

Wreszcie,
uiszczenie określonej kwoty tytułem kary grzywny za przestępstwo
skarbowe w drodze dobrowolnego poddania się odpowiedzialności nie
stanowi przesłanki recydywy skarbowej określonej w art. 37
(nadzwyczajne obostrzenie kary).

W kwestiach
praktycznych
związanych z dobrowolnym poddaniem się odpowiedzialności, należy
wskazać, iż: (na podstawie: T. Krywan, Dobrowolne
poddanie się odpowiedzialności krok po kroku,
ABC, LEX):

• organ prowadzący
  postępowanie przygotowawcze przed pierwszym przesłuchaniem ma
  obowiązek pouczyć sprawcę o prawie do złożenia wniosku o
  zezwolenie na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności;

• osoba
  chcąca skorzystać z instytucji dobrowolnego poddania się
  odpowiedzialności musi złożyć stosowny wniosek do finansowego
  organu, który prowadzi postępowanie przygotowawcze (np. urząd
  skarbowy, urząd celny);

• wniosek,
  o którym mowa wyżej, może być również złożony ustnie do
  protokołu;

• wniosek
  można złożyć tylko zanim organ prowadzący postępowanie
  przygotowawcze wniesie akt oskarżenia do sądu, gdyż wniosek ten
  jest wnoszony jest do sądu przez finansowy organ postępowania
  przygotowawczego zamiast aktu oskarżenia;

• jeżeli
  wniosek nie odpowiada wymogom formalnym, wówczas finansowy organ
  prowadzący postępowanie przygotowawcze może zwrócić wniosek do
  uzupełnienia braków;

• organ finansowy
  nie ma jednak obowiązku przekazania do sądu wniosku o dobrowolne
  podanie się odpowiedzialności, a odmowa ma miejsce w formie
  postanowienia, na które przysługuje skazanemu zażalenie.