Wznowienie postępowania podatkowego

Jednym
ze sposobów na wzruszenie ostatecznej decyzji podatkowej jest
instytucja wznowienia postępowania uregulowana w art. 240 § 1
Ustawy Ordynacja podatkowa. Powyższy przepis stanowi, iż: W
sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie,
jeżeli:

1)
dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy
okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;

2)
decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;

3)
decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który
podlega wyłączeniu stosownie do art. 130-132;

4)
strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;

5)
wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub
nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi,
który wydał decyzję;

5a)
wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub
nowe dowody, nieznane organowi, który wydał decyzję, wskazujące
na wystąpienie unikania opodatkowania w rozumieniu art. 119a § 1
lub nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11
marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, lub możliwość
zastosowania środków ograniczających umowne korzyści;

6)
decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska
innego organu;

7)
decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia
sądu, które następnie zostały uchylone, zmienione, wygaszone lub
stwierdzono ich nieważność w sposób mogący mieć wpływ na treść
wydanej decyzji;

8)
została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z
Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną
umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny;

9)
ratyfikowana umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania lub inna
ratyfikowana umowa międzynarodowa, której stroną jest
Rzeczpospolita Polska, ma wpływ na treść wydanej decyzji;

10) rozstrzygnięcie
zapadłe w toku procedury rozstrzygania sporów dotyczących
podwójnego opodatkowania w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 16
października 2019 r. o rozstrzyganiu sporów dotyczących podwójnego
opodatkowania oraz zawieraniu uprzednich porozumień cenowych ma
wpływ na treść wydanej decyzji;

11)
orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma wpływ na
treść wydanej decyzji;

12)
uprawnienia określone w art. 119j § 1 mają wpływ na treść
decyzji.

Można
zatem wskazać, iż wznowienie
postępowania podatkowego to instytucja procesowa, która daje
możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy
podatkowej zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli postępowanie,
w którym została ona wydana, było dotknięte wadą określoną w
art. 240 Ordynacji podatkowej
(zob. ww. przesłanki wznowienia postępowania). Przy
czym przesłanki te należy interpretować ściśle (a nie
rozszerzająco)
- tak: S. Presnarowicz [w:] Ordynacja podatkowa. Tom II. Procedury
podatkowe. Art. 120-344. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel,
LEX/el. 2023, art. 240.

Precyzując
relację pomiędzy postępowaniem wznowieniowym a postępowaniem
zwykłym, a także samą istotę postępowania wznowieniowego,
należy przytoczyć Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia
19.01.2010 roku: „granica postępowania w sprawie wznowienia jest
wyznaczana zakresem sprawy administracyjnej zakończonej decyzją
ostateczną. Prowadząc postępowanie w sprawie wznowienia można
rozstrzygać wyłącznie sprawę tożsamą, pod względem podmiotowym
i przedmiotowym, co sprawa zakończona uprzednią decyzją
ostateczną. Niedopuszczalne
jest także wykorzystanie postępowania wznowieniowego do pełnej
merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu
zwykłym, bowiem nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego.
Toczy
się ono tylko w zakresie oceny, czy zachodzą przesłanki określone
w art. 240 § 1 o.p.” (LEX nr 558849). W podobnym tonie
wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie
Wielkopolskim w swym wyroku z dnia 9.07.2009 r.:
„przedmiotem
postępowania, wszczętego na skutek wniosku o wznowienie
postępowania, nie jest i nie może być ocena prawidłowości
przeprowadzenia postępowania dowodowego w postępowaniu zwykłym, w
tym np. prawidłowość uwzględnienia wniosków dowodowych strony.
Taka ocena może być dokonywana jedynie przez organ drugiej
instancji w postępowaniu odwoławczym” (LEX nr LEX nr 552453).
Ponadto, należy przywołać pogląd Naczelnego Sądu
Administracyjnego, który dobrze ukazuje odrębność postępowań -
podatkowego oraz karnego - Za
niepożądane i trudne do akceptacji przez stronę postępowania
podatkowego i karnego należy uznać sytuacje, w których określone
zdarzenia faktyczne podlegają różnej ocenie przez różne organy
państwa, lecz z drugiej strony jest
to przejawem autonomii procesowej dwóch różnych postępowań,
które mają do spełnienia różne cele.