Karnoprawna odpowiedzialność członków zarządu - część III

Kończąc przegląd
podstaw odpowiedzialności członków zarządu zawartych w Ustawie
Kodeks karny z dnia 6 czerwca 1997 r. (Dz.U.2020.1444 t.j. z dnia
2020.08.24),
przeanalizować należy pod tym kątem jeszcze art. 296 k.k.,
penalizujący wyrządzenie
spółce znacznej szkody majątkowej na skutek nadużycia przez
członków zarządu spółki uprawnień lub niedopełnienia
obowiązków,
za co grozi kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Nadużycie uprawnień polega w tym przypadku na takim zachowaniu,
które przekracza nadane członkowi zarządu spółki uprawnienia lub
nawet pozostaje w ich ramach, lecz jest niezgodne z celem, dla
którego zostały te uprawnienia nadane; z kolei niedopełnienie
przez członka zarządu obowiązków polegać będzie na zupełnej
bierności w sytuacji zachodzącej konieczności podjęcia działań
lub też na podjęciu działań, które nie są wystarczające dla
należytego wywiązania się ze spoczywających na sprawcy obowiązków
(vide:
M. Kulik [w:]
Kodeks
karny. Komentarz aktualizowany,
red. M. Mozgawa, LEX/el. 2021, art. 296, teza 3). Omawiany czyn
zabroniony ma charakter skutkowy - skutkiem jest tu wyrządzenie
spółce znacznej szkody majątkowej (tj. takiej, która opiewa na
kwotę przekraczającą 200 000 zł) i to zarówno w postaci
rzeczywistego uszczerbku w majątku (damnum
emergens),
jak i utraconych zysków (lucrum
cessans)
- por. wyrok SN z dnia 6.03.2019 r., V KK 57/18 (LEX nr 2639899).
Zachowanie sprawcy w ramach przestępstwa niegospodarności z art.
296 obejmuje kumulatywnie - jak wskazał Sąd Apelacyjny w
Warszawie w swym wyroku z dnia 2.12.2020 r. (sygn. akt II AKa 202/20,
LEX nr 3113942) - następujące elementy:

- formalna
powinność zachowania się sprawcy wobec pokrzywdzonego;

- nadużycie
przez sprawcę swoich uprawnień lub niedopełnienie obowiązków;

- powstanie
znacznej szkody majątkowej, która jest wynikiem realizacji znamion
czynnościowych przez sprawcę.

Pomiędzy
wymienionymi wyżej elementami musi jednocześnie zaistnieć związek
przyczynowy, a każdy z powyższych elementów musi być objęty
umyślnością sprawcy - co najmniej w zamiarze ewentualnym. Zatem
w sytuacji braku skutku w postaci wyrządzenia
szkody majątkowej, przy jednoczesnym wypełnieniu przez sprawcę
pozostałych znamion występku z art. 296 k.k. nie
powinien on odpowiadać za usiłowanie tego przestępstwa (tak: I.
Zgoliński [w:] Kodeks
karny. Komentarz,
wyd. III, red. V. Konarska-Wrzosek, Warszawa 2020, art. 296). Trafnie
też wskazał Sąd Apelacyjny w Katowicach w
swym wyroku z dnia 22.06.2017 r. (sygn. akt II AKa 69/17, LEX nr
2343404), iż dla zaistnienia przestępstwa z art. 296 k.k. nie
wystarcza punktowanie niedociągnięć lub braków organizacyjnych,
czy nawet konkretnych zaniedbań lub zaniechań, bowiem konieczne
jest wykazanie, że stanowiły one niedopełnienie obowiązków oraz
że pozostają one w związku przyczynowym z powstaniem szkody.

Autor artykułu

adw. dr Daniel Gatner

Adwokat

Adwokat wpisany na listę adwokatów Izby Adwokackiej w Bielsku-Białej (nr 205). Doktor nauk prawnych Uniwersytetu Śląskiego. Specjalizuje się w prawie umów handlowych, prawie nowych technologii i własności intelektualnej.
→ Prawnik z Bielska-Białej Daniel Gatner