Firmanctwo - na czym polega oraz co za nie grozi?

Pod
pojęciem „firmanctwa” rozumieć należy przestępstwo
(wykroczenie) stypizowane w art. 55 Kodeksu karnego skarbowego.
Firmanctwo to sposób
uchylenia się od obowiązku uiszczenia podatku poprzez posługiwanie
się cudzymi danymi (nazwiskiem bądź nazwą) celem zatajenia
faktycznej, własnej działalności gospodarczej lub rzeczywistych
jej rozmiarów;
bardzo istotną przesłanką popełnienia tego czynu zabronionego
jest fakt narażenia podatku na uszczuplenie, jest to zatem
przestępstwo (wykroczenie) skutkowe - skutkiem
będzie tu uszczuplenie podatku
(tak: B. Sobocha, 4.3. Przestępstwo
firmanctwa - przesłanki odpowiedzialności firmującego i firmanta
[w:] Przestępstwa
karuzelowe i inne oszustwa w VAT,
red. I. Ożóg, Warszawa 2017, LEX). Popełnienie omawianego czynu
zabronionego wymaga spełnienia następujących przesłanek:

-
podmiotem, który dopuszcza się popełnienia firmanctwa jest
podatnik prowadzący gospodarczą na własny rachunek (tzw. firmant);

-
czyn podatnika polega na posługiwaniu się imieniem i nazwiskiem,
nazwą lub firmą innego podmiotu (tzw. firmującego)
celem zatajenia prowadzenia działalności gospodarczej na własny
rachunek lub rzeczywistych rozmiarów tej działalności;

-
w wyniku czynu podatnik naraża Skarb Państwa lub jednostkę
samorządu terytorialnego na uszczuplenie podatku (tak: B. Sobocha,
op. cit.).

Pomimo
faktu, iż artykuł 55 k.k.s. odnosi się tylko do odpowiedzialności
karnej firmanta,
to wcale nie oznacza, że firmujący takiej odpowiedzialności karnej
ponieść nie może. Osoba, która pozwala na to, by posłużono się
jej imieniem i nazwiskiem lub nazwą (czyli tzw. firmujący) może
odpowiadać karnie z tytułu współdziałania w formie
współsprawstwa lub pomocnictwa (tzw. bierne
firmanctwo)
- vide:
B.
Sobocha, op. cit.

Co
grozi za firmanctwo? Otóż w zależności od wysokości kwoty
podatku narażonego na uszczuplenie, firmant będzie odpowiadał albo
za przestępstwo, albo za wykroczenie skarbowe. W typie podstawowym
za firmanctwo (art. 55 § 1 k.k.s.) podatnik podlega karze
grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności do
lat 3, albo obu tym karom łącznie. Warto
dodać, iż za to przestępstwo, obok kary zasadniczej, sąd może
również orzec środek karny w postaci przepadku przedmiotów (art.
30 § 2 k.k.s.) oraz zakazu prowadzenia określonej działalności
gospodarczej (art. 34 § 2 k.k.s.).
Z
kolei w typie uprzywilejowanym (art. 55 § 2 k.k.s.) jeżeli kwota
podatku narażonego na uszczuplenie jest małej wartości, sprawca
czynu zabronionego określonego w § 1 podlega
karze grzywny do 720 stawek dziennych. Przy
czym „mała wartość” jest to wartość, która w czasie
popełnienia czynu zabronionego nie przekracza dwustukrotnej
wysokości minimalnego wynagrodzenia (art. 53 § 14 k.k.s.). Z kolei
jeżeli kwota podatku narażonego na uszczuplenie nie przekracza
ustawowego progu (tj. pięciokrotnej wysokości minimalnego
wynagrodzenia), wówczas sprawca czynu zabronionego określonego w §
1 podlega
karze grzywny za wykroczenie skarbowe
(czyli od jednej dziesiątej do dwudziestokrotnej wysokości
minimalnego wynagrodzenia za pracę) - art. 55 § 3 k.k.s.

Warto
dodać, iż w sytuacji popełnienia firmanctwa w typie
uprzywilejowanym (art. 55 § 2 k.k.s.) lub wykroczenia z art. 55 § 3
k.k.s. sprawca może skorzystać z instytucji
dobrowolnego poddania się odpowiedzialności
z art. 17 k.k.s. W tej sytuacji sąd może udzielić zezwolenia na
dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, jeżeli wina sprawcy i
okoliczności popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia
skarbowego nie budzą wątpliwości, a jednocześnie: uiszczono w
całości wymagalną należność publicznoprawną, jeżeli w związku
z przestępstwem skarbowym lub wykroczeniem skarbowym nastąpiło
uszczuplenie tej należności; sprawca uiścił kwotę odpowiadającą
co najmniej najniższej karze grzywny grożącej za dany czyn
zabroniony; sprawca wyraził zgodę na przepadek przedmiotów co
najmniej w takim zakresie, w jakim ten przepadek jest obowiązkowy, a
w razie niemożności złożenia tych przedmiotów - uiścił ich
równowartość pieniężną; uiszczono co najmniej zryczałtowaną
równowartość kosztów postępowania. Warto zaznaczyć, iż
każdorazowo w sytuacji chęci skorzystania z instytucji dobrowolnego
poddania się odpowiedzialności, podatnik powinien zasięgnąć
porady doświadczonego w tego rodzaju sprawach adwokata, który
będzie czuwał nad uzgadnianym wymiarem kary - tak, by przy jej
wymiarze wszystkie okoliczności przemawiające na korzyść
podatnika zostały uwzględnione.