Bankowe pozwy o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału
Ostatnio obserwuje się napływ bankowych pozwów, w których banki żądają od kredytobiorców zapłaty wynagrodzenia za korzystanie przez frankowiczów z udostępnionego im w ramach kredytu frankowego kapitału. Uznać należy, iż jest to reakcja banków na sądowe unieważnianie umów kredytów frankowych. Dlatego też banki wysuwają roszczenia o zwrot środków tytułem bezumownego korzystania z kapitału przez kredytobiorców.
Czy tego rodzaju żądania mają jednak swoje umocowanie w obowiązującym prawie i czy okazują się skuteczne?
Należy przede wszystkim wskazać, iż omawiane żądania banków są bezpodstawne. Praktyki tego rodzaju pozostają w sprzeczności zarówno z przepisami prawa unijnego, jak i krajowego. Roszczenia o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału stanowią de facto próbę obejścia skutków nieważności umowy kredytowej. Tymczasem strony są zobowiązane do zwrotu wyłącznie tego, co sobie wzajemnie świadczyły.
W tym kontekście należy odwołać się do Dyrektywy 93/13/EWG, której celem jest ochrona konsumentów przed nieuczciwymi warunkami umownymi. Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej dyrektywy: „Państwa Członkowskie stanowią, że na mocy prawa krajowego nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków”.
Z kolei art. 7 ust. 1 dyrektywy stanowi: „Zarówno w interesie konsumentów, jak i konkurentów Państwa Członkowskie zapewnią stosowne i skuteczne środki mające na celu zapobieganie dalszemu stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami”.
W praktyce sądowej tego rodzaju sprawy kończą się dla banków niekorzystnie. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądy powszechne oddalają powództwa o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału. W uzasadnieniach podkreślają, że takie roszczenia pozostają sprzeczne zarówno z dyrektywą 93/13, jak i z krajowym porządkiem prawnym.
Przykładowo, w wyroku z dnia 20 lutego 2020 r. (sygn. akt I ACa 335/19) Sąd Apelacyjny w Białymstoku wskazał, iż: „argumentacja pozwanych w zakresie przypisania działaniom powoda (banku) charakteru zastępczego rozwiązania dla wadliwej umowy kredytu jest trafna i słuszna, ponieważ takie czynności pozostają sprzeczne z wiążącą sądy powszechne wykładnią art. 6 Dyrektywy 93/13 TSUE (…)”.
Sąd podkreślił również, że: „sądy krajowe są zobowiązane wyłącznie do zaniechania stosowania nieuczciwego warunku umownego, aby nie wywierał on skutków wobec konsumenta, przy czym nie są uprawnione do zmiany jego treści. Wykluczone jest, aby powód w osobnym procesie żądał zastąpienia nieważnej umowy innym stosunkiem prawnym i uzyskiwał z tego tytułu korzyść”.
Reasumując, żądania banków o zapłatę wynagrodzenia za korzystanie z kapitału należy uznać za całkowicie bezzasadne, a także jako przejaw prób obejścia skutków prawnych wynikających z nieważności umów kredytowych oraz naruszenie zasad ochrony konsumenta.
Pozostałe artykuły tego autora
