Przepisy ustawy o BFG a zawieszenie spłat rat kredytów zaciągniętych w Getin Noble Bank S.A. w Warszawie

W
związku z faktem, iż w dniu 30 września 2022 roku Bankowy Fundusz
Gwarancyjny - z uwagi na bardzo złą sytuację kapitałową Getin
Noble Bank S.A. w Warszawie
- rozpoczął przymusową
restrukturyzację
tego banku, przenosząc jego działalność do wspólnego banku BFG
oraz Systemu Ochrony Banków Komercyjnych, należy podjąć kwestię
dopuszczalności w tej wyjątkowej sytuacji wszczęcia postępowania
zabezpieczającego oraz udzielenia zabezpieczenia
powództwa poprzez wstrzymanie
obowiązku (zawieszenie) dokonywania spłat rat kredytów
hipotecznych indeksowanych do CHF.
Przymusowa restrukturyzacja Getin Noble Bank S.A. została wszczęta
z uwagi na fakt, iż podmiot ten był zagrożony upadłością, a
brak było przesłanek dowodzących, iż odpowiednie działania
nadzorcze umożliwią usunięcie zagrożenia upadłością, a ponadto
przemawiał za tym interes publiczny (w związku m.in. z
koniecznością zapewnienia stabilności sektora finansowego i
ograniczenia zaangażowania funduszy publicznych). W
tym kontekście nie powinna budzić wątpliwości teza o
dopuszczalności wszczęcia postępowania zabezpieczającego oraz
udzielenia takiego zabezpieczenia przez sąd orzekający w sprawie.
Choć jak dotąd rozbieżności w orzecznictwie w tej kwestii są
spore, to jednak przeważająca część sądów słusznie uwzględnia
wnioski o udzielenie zabezpieczenia roszczenia poprzez zawieszenie
spłat rat kredytów we frankach zaciągniętych w Getin Noble Bank.
Przyjąć przy tym należy, iż nie stoi temu na przeszkodzie art.
135 ust. 4 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 roku o Bankowym Funduszu
Gwarancyjnym - jak twierdzi część orzekających w tego rodzaju
sprawach sądów. Wspomniany przepis stanowi, że: W czasie trwania
przymusowej restrukturyzacji w stosunku do podmiotu w
restrukturyzacji niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania
egzekucyjnego i postępowania zabezpieczającego. Należy jednak
zwrócić uwagę na brzmienie art. 135 ust. 1 ww. ustawy, który
stanowi z kolei, że: Postępowanie egzekucyjne lub zabezpieczające
skierowane
do majątku podmiotu w restrukturyzacji
wszczęte przed wszczęciem przymusowej restrukturyzacji podlega
umorzeniu. Mamy zatem do czynienia z wyraźnym rozróżnieniem
pomiędzy postępowaniem zabezpieczającym (czy też egzekucyjnym)
skierowanym do majątku podmiotu w restrukturyzacji oraz
nieskierowanym do tegoż majątku - i tak należy odczytywać
intencję ustawodawcy w tym zakresie. W związku z tym należy
podkreślić, iż powództwo o ustalenie nieważności umowy kredytu
we frankach nie ma charakteru czysto majątkowego, gdyż chodzi tu o
stwierdzenie pewnego stanu rzeczy. Stąd też do zabezpieczenia
powództwa w formie zawieszenia dokonywania spłat rat kredytów
hipotecznych indeksowanych do CHF zaciągniętych w Getin Noble Bank
nie powinno się stosować ograniczeń, które wprowadza ww. ustawa,
gdyż nie jest ono skierowane bezpośrednio do majątku Getin Noble
Bank. Nie powinno budzić zatem wątpliwości, że w tego rodzaju,
specyficznej sytuacji zagrożenia upadłością banku, zabezpieczenie
w postaci zawieszenia spłat rat kredytów powinno być dopuszczalne
- tym bardziej, że odzyskanie później przez kredytobiorców
nadpłat od banku w restrukturyzacji w sytuacji ustalenia nieważności
umowy kredytu, będzie niemożliwe. Należy też podkreślić, iż
sądy odmawiające udzielenia zabezpieczenia w tego rodzaju sprawach,
zbyt restrykcyjnie interpretują cytowane tu przepisy, twierdząc, iż
zakazują one wszczynania jakichkolwiek postępowań
zabezpieczających względem podmiotów będących w przymusowej
restrukturyzacji, co stoi w sprzeczności także z prawodawstwem
unijnym (chociażby z Dyrektywą 93/13/EWG, która chroni konsumentów
w UE przed nieuczciwymi warunkami w standardowych umowach dotyczących
zakupu towarów i usług). Z uwagi na wyżej wskazane wątpliwości,
Sąd Okręgowy w Warszawie skierował do TSUE następujące pytanie

Czy
art. 6 ust. 1 oraz art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w świetle zasady
skuteczności i proporcjonalności, jak również art. art. 34 ust. 1
lit b i lit. g oraz 70 ust. 1 i 4 dyrektywy nr 2014/59/UE należy
interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie
przepisom prawa krajowego, zgodnie z którymi względem banku, wobec
którego wszczęto przymusową restrukturyzację, niedopuszczalne
jest uwzględnienie wniosku konsumenta o zarządzenie przez sąd
środka tymczasowego (zabezpieczenia powództwa) polegającego na
zawieszeniu na czas trwania postępowania sądowego obowiązku spłaty
rat kapitałowo-odsetkowych wynikającego z umowy kredytu, która
prawdopodobnie zostanie uznana przez sąd za nieważną na skutek
usunięcia z niej nieuczciwych warunków umownych - tylko z tej
przyczyny, że bank tej objęty został przymusową restrukturyzacją?

Odpowiedź
TSUE, która wyjaśni pojawiąjące się na tym tle wątpliwości,
będzie bardzo istotna zarówno dla kredytobiorców, jak i wszystkich
klientów Getin Noble Bank.